De Tijdmachine XXXVIII - Ed Schilders, 'Onthechting'
| Onthechting In 1690 kreeg de 62-jarige schrijver Joachim Oudaen een 'beroerte'. Uit de symptomen die Petrus Conradi in een 'Levensbeschryving' noemt, leid ik af dat het een herseninfarct of -bloeding betrof. Oudaen raakte halfzijdig verlamd en was aanvankelijk afatisch. Hij moest, schrijft Conradi, 'tot zynen dood toe het bedde houden', en Oudaen begon zich op die dood, die in 1692 zou komen, voor te bereiden. Hij wilde de bijbel lezen, en daarbij had hij een probleem: die halfzijdige verlamming. Hij liet toen een oude bijbel uit elkaar nemen en opnieuw inbinden in makkelijk in één hand te houden delen. Ik zie hem lezen, en een mooier beeld voor de verwantschap tussen de lezer en zijn boek ken ik niet. Hier houden het lichamelijk verval en de onthechting van de lezer gelijke tred met de 'ontbinding' van het boek. Ik heb lang gedacht dat Oudaens oplossing voor zijn leesprobleem uniek was, maar vorige week las ik dat pater Bonaventura Kruitwagen een complete bibliotheek van in parten opgedeelde boeken bezat. Hij beschrijft ze als 'leesboeken, waarvan de zwaardere in stukken waren verdeeld, zoo dat de zieken ze op hun bed zonder vermoeienis in de hand konden houden.' Het gaat om werken van Van Lennep, Dickens, Van Eeden, Gezelle, Marsman, en vele andere auteurs. Nood breekt boeken. Kruitwagen had een enorme bibliotheek met betrekking tot de vakgebieden waarin hij gespecialiseerd was: middeleeuwse handschriften en drukken, liturgie, kerkelijk recht, en tientallen andere onder- werpen. Op 14 mei 1940 werd deze bibliotheek verwoest door de Duitse bommen op Rotterdam. Kruitwagen raakte gewond, en werd ter revalidatie opgenomen in een kloosterhuis. Daar schreef hij een lijst van de boeken die waren omgekomen, voor zover hij ze zich kon herinneren: drie- van de negenduizend, waaronder de 'bibliotheek in partjes'. Hij schreef de lijst, zei hij, om schadevergoeding te kunnen vragen, maar het was, denk ik, ook zijn manier van onthechting en afscheid nemen. Naschrift Een week nadat dit stukje in de Volkskrant was verschenen, kreeg ik een brief van de heer Van Winden, die waarnemend pastoor is van de Hartebrugkerk in Leiden. De heer Van Winden kende vroeger pater Kruitwagen, die zijn laatste levensjaren (1950-1954) in de pastorie van dezelfde kerk doorbracht. Toen Van Winden zijn intrek nam in de pastorie na de dood van Kruitwagen, vond hij daar onder andere een exemplaar van de een bijbeluitgave 'in vier parten opgedeeld'. Terecht concludeert Van Winden: 'Je zou bijna denken dat pater Bonaventura Oudaen nagevolgd is!' Uit: De Volkskrant |
"Ed Schilders (geboren 1951) is medewerker van Brabants Dagblad, de Volkskrant en Vrij Nederland. Voor de Volkskrant schrijft hij wekelijks in de boekenbijlage een column over het leven met boeken. In het Brabants Dagblad verzorgt hij een wekelijkse column over Tilburgse aangelegenheden. Schilders schreef onder andere de boeken Vergeten boeken, De erfenis van Diderot, en De voorhuid van Jezus. Van zijn hand zijn momenteel nog verkrijgbaar: Het rijke roomse lezen (uitgeverij Aspekt), In-druk, van wiegedruk tot grafschrift (Drukkerij Gianotten, Tilburg), en Waar ligt Poot? (i.s.m. Hans Heesen en Harry Jansen, uitgevrij De Prom)."
Bron: Waybackmachine, Tilburg Literair (vanaf 1995) |
Plaats reactie
